Psychologisch geïnformeerde fysiotherapie in de dagelijkse praktijk

Wat is psychologisch geïnformeerde fysiotherapie?

Psychologisch geïnformeerde fysiotherapie is geen aparte behandelvorm, maar een manier van klinisch redeneren en handelen. Je integreert psychologische en gedragsmatige factoren expliciet in je fysiotherapeutische behandeling, zonder het vakgebied van de psycholoog over te nemen.

Het gaat om hoe je luistert, hoe je vragen stelt, hoe je betekenis geeft aan klachten en hoe je patiënten begeleidt in bewegen, gedrag, coping en zelfmanagement. Percepties, verwachtingen, coping, beweeggedrag en motivatie zijn hierbij geen ‘bijzaak’, maar onderdeel van het behandelproces.

Psychologisch geïnformeerd werken vraagt dus niet méér tijd, maar andere aandacht.

Waarom pas je als fysiotherapeut psychologisch geïnformeerde fysiotherapie toe, en wanneer?

Eigenlijk altijd, als het goed is.
Maar je past psychologisch geïnformeerde fysiotherapie in ieder geval toe wanneer het biomedische model onvoldoende verklaart. Bij aanhoudende pijn, terugkerende klachten, lage therapietrouw of sterke zorgen en overtuigingen bij de patiënt.

In deze situaties merk je vaak handelingsverlegenheid: wat vraag ik, waar stuur ik op, hoe blijf ik binnen mijn rol? Psychologisch geïnformeerd werken biedt hier structuur. Het helpt je om gesprekken doelgericht te voeren, gedrag bespreekbaar te maken en verandering te ondersteunen zonder te forceren.

Het resultaat: meer rust in jezelf als therapeut én meer eigenaarschap bij de patiënt.

Wat is het verschil tussen psychologisch geïnformeerde fysiotherapie (PIF) en psychology informed physiotherapy (PIP)?

In de literatuur wordt vaak gesproken over Psychology Informed Physiotherapy (PIP): een Engelstalige term die internationaal wordt gebruikt. In Nederland zie je steeds vaker de term psychologisch geïnformeerde fysiotherapie (PIF).

Inhoudelijk verwijzen beide naar hetzelfde uitgangspunt: fysiotherapie die expliciet rekening houdt met psychologische processen. PIF benadrukt vooral de context van ons zorgsysteem en de vertaling naar de Nederlandse praktijk.

Is PIF dan hetzelfde als psychosomatische fysiotherapie?

Nee, eigenlijk niet. Al wordt het soms wel zo gesteld. Psychologisch geïnformeerde fysiotherapie of PIF zou eigenlijk door iedere therapeut beheerst moeten worden die zich in de praktijk geconfronteerd ziet met patiënten met aanhoudende pijn of terugkerende klachten.

Welke scholing is relevant als je psychologisch geïnformeerde fysiotherapie wilt toepassen?

Relevante scholing richt zich op meer dan wat losse gesprekstechnieken. Denk aan:

• bio-psychosociaal klinisch redeneren

• motiverende gespreksvoering

• pijneducatie en percepties

• gedragsverandering in de behandelkamer

• cognitive functional therapy

Onze scholingen sluiten hier expliciet op aan: praktisch, verdiepend en direct toepasbaar, met oog voor nuance én jouw professionele identiteit als fysiotherapeut.