Shared decision-making in de fysiotherapie: samen beslissen in de behandelkamer van de fysiotherapeut

Wat is shared decision-making?

Shared decision-making (SDM) is een manier van samenwerken tussen zorgverlener en patiënt, waarbij behandelkeuzes gezamenlijk tot stand komen.
Niet de therapeut die beslist, en ook niet de patiënt die alles zelf moet uitzoeken, maar samen wikken en wegen.

In de fysiotherapie betekent dit dat je je klinische expertise verbindt met de waarden, doelen en voorkeuren van de patiënt.
Wat is medisch zinvol? Wat past bij iemands leven, overtuigingen en mogelijkheden? En welke keuze voelt voor deze patiënt haalbaar?

SDM sluit naadloos aan bij het bio-psychosociaal denken. Het erkent dat herstel niet alleen bepaald wordt door weefsels en structuren, maar ook door betekenisgeving, motivatie en context.

Wat zijn de principes van shared decision-making en hoe kunnen fysiotherapeuten dit toepassen?

De kernprincipes

Shared decision-making rust op drie pijlers:

• Keuze-bewustzijn: expliciet maken dát er iets te kiezen valt

• Informatie-uitwisseling: opties, voor- en nadelen helder bespreken

• Waarden verkennen: wat vindt deze patiënt belangrijk?

Toepassing in de praktijk

Voor fysiotherapeuten vraagt SDM vooral om gespreksvaardigheid.
Het vraagt dat je vertraagt, vragen stelt en ruimte laat voor twijfel.
Soms betekent dit dat je je eigen voorkeursbehandeling even parkeert.

Niet omdat jouw expertise minder waard is, maar omdat autonomie een voorwaarde is voor duurzame verandering.

Shared decision-making klinkt logisch, waarom moeten we daar weer een bijzondere (engelstalige) naam aan geven?

Veel therapeuten zeggen: “Dit doen we toch al?” En soms is dat ook deels zo. Tegelijk laat onderzoek zien dat patiënten zich regelmatig minder betrokken voelen dan wij denken, en samen beslissen in de praktijk ook heel vaak NIET plaats vindt.

De term shared decision-making helpt om iets vanzelfsprekends expliciet te maken. Het geeft taal aan een houding. En taal stuurt gedrag.

Door het te benoemen, ga je het ook bewuster toepassen.

Is er een boek over shared decision-making geschreven?

Er zijn meerdere internationale boeken en wetenschappelijke publicaties over shared decision-making binnen de gezondheidszorg.
Een internationaal toonaangevend boek is het boek van Glyn Elwyn: ‘Oxford Textbook of Shared Decision Making in Healthcare’.
Een Nederlands boek is ‘Samen beslissen in de zorg’, uitgegeven bij Boom.
Ze beschrijven modellen, stappenplannen en onderliggende theorieën, vaak vanuit patiëntgerichte zorg en evidence-based practice.

Binnen Viaperspectief wordt SDM vooral verbonden aan gespreksvoering, autonomie-ondersteuning en klinisch redeneren binnen de fysiotherapie.

Zijn er goede artikelen over shared decision-making geschreven voor fysiotherapeuten?

Ja. Zowel in internationale tijdschriften als in Nederland verschijnen steeds meer artikelen over shared decision-making in de fysiotherapie en paramedische zorg.

Op deze pagina vind je alle artikelen van Viaperspectief waarin SDM wordt verdiept, gekoppeld aan praktijkvoorbeelden, gespreksvoering en professioneel handelen.