Provocatief coachen voor fysiotherapeuten: verdieping in gespreksvoering

Wat is provocatief coachen?

Provocatief coachen is een vorm van gespreksvoering waarbij je als therapeut bewust gebruikmaakt van humor, overdrijving en onverwachte reacties om vastgeroeste patronen zichtbaar te maken.
Niet door te overtuigen of te sturen, maar juist door de patiënt uit te nodigen om zichzelf te corrigeren.

Het klinkt misschien spannend.
En dat is het soms ook.
Tegelijkertijd is provocatief coachen verrassend zacht van binnen. De basis is altijd een stevige werkrelatie, veiligheid en respect. Zonder die basis werkt het niet.

Voor fysiotherapeuten kan provocatief coachen helpend zijn bij patiënten die blijven hangen in klachten, verklaringen of vermijdend gedrag.
Juist daar waar uitleg en motiveren weinig beweging meer brengen.

Wat zijn de principes van provocatief coachen en hoe kunnen fysiotherapeuten dit toepassen?

De kernprincipes van provocatief coachen zijn eenvoudig, maar vragen verfijning in de uitvoering:

Speels confronteren

Je benoemt inconsequenties of overtuigingen op een speelse manier, vaak met humor of lichte overdrijving.

Autonomie versterken

Door het absurde soms nét iets groter te maken, nodig je de patiënt uit om zélf positie te kiezen.

Emotie toelaten

Provocatief coachen werkt niet alleen op cognitie, maar juist ook op gevoel.

In de behandelkamer vraagt dit dat je goed kunt schakelen, voelt wanneer iets kan en wanneer niet, en altijd bereid bent om een stap terug te doen.

Is er een boek over provocatief coachen geschreven?

Ja. Provocatief coachen kent zijn oorsprong in het werk van Frank Farrelly. Zijn ideeën vormen nog steeds de basis van deze benadering. Binnen Viaperspectief wordt provocatief coachen altijd geplaatst binnen een breder bio-psychosociaal kader en gekoppeld aan professionele gespreksvoering.

Is provocatief coachen hetzelfde als iemand confronteren?

Nee. Dat misverstand komt vaak voor.
Confrontatie is vaak direct en inhoudelijk.

Provocatief coachen is relationeel, speels en indirect.
Het doel is niet iemand “op de plek zetten”, maar beweging creëren waar het vastloopt.

Ik weet niet of provocatief coachen iets voor mij is, hoe kom ik daar achter?

Een goede eerste stap is lezen. De artikelen op deze pagina geven je inzicht in de nuances, de valkuilen en de toepassingen.
Terwijl je leest, kun je jezelf afvragen: Waar loop ik in mijn gesprekken vast? En wat zou hier misschien ruimte kunnen geven?

Moet je een bepaald type persoon zijn om provocatief coachen te kunnen toepassen of een cursus te volgen?

Nee. Het gaat niet om extraversie of humor hebben “van nature”.
Het gaat om bewustzijn, timing en professionele intentie.
Provocatief coachen is een vaardigheid die je kunt leren, mits je bereid bent om te reflecteren op jezelf als instrument.