Mindfulness in de fysiotherapie: rust, aandacht en professionele verdieping

Mindfulness krijgt steeds meer aandacht binnen de moderne fysiotherapie. Je zou kunnen zeggen dat het een manier is om weer ruimte te creëren: in jezelf, in het gesprek en in de behandelkamer. Ook in de toepassing voor patiënten is mindfulness zinvol. Deze vorm van aandachttraining helpt patiënten te ontspannen, minder te piekeren en contact te maken met het eigen lichaam in het hier en nu.

Wat is mindfulness?

Mindfulness draait om bewuste, milde aandacht voor wat zich in het moment aandient. Niet om zweverigheid, maar om helderheid. Voor patiënten betekent dit: aanwezig zijn in het hier en nu, je eigen automatische reacties herkennen en contact maken met het eigen lichaam zonder oordeel.

Wat zijn de principes van mindfulness

De basisprincipes sluiten verrassend goed aan bij psychosociale fysiotherapie:

• Observatie zonder oordeel – herkennen wat er gebeurt, zonder direct te corrigeren.

• Acceptatie – ruimte maken voor lastige emoties of overtuigingen van patiënten.

• Geduld en mildheid – essentieel wanneer iemand vastloopt in pijn, angst of vermijding.

• Bewuste keuze – een pauze inbouwen voordat je reageert, zodat je niet vervalt in oude biomedische patronen.

Deze principes ondersteunen precies waar veel patiënten op vastlopen: vechten tegen pijn, onophoudelijk strijd voeren met het eigen lijden, het contact met het eigen lichaam verliezen.

Welke oefeningen binnen mindfulness zijn geschikt?

In de praktijk werken vooral korte, concrete oefeningen goed. Denk aan:

• Aandachtsankers zoals ademhalen om rust te ontwikkelen.

• Bodyscan-micro’s van 30–60 seconden om spanning te reguleren.

• Bewust pauzeren en niet alsmaar doorgaan en blijven piekeren.
  Kleine interventies, grote impact — zowel voor jou als fysiotherapeut als voor je patiënt.

Wat doe je tijdens mindfulness?

Tijdens mindfulness oefeningen onderzoek je wat je voelt, denkt en doet, zonder direct te sturen. Voor patiënten creëert dit mentale ruimte: je reageert minder op impuls, meer vanuit contact in het hier en nu.
Therapeuten helpt het om autonomie te versterken, empathischer te luisteren en complex gedrag beter te begeleiden.

Wat betekent dit voor jouw praktijk? Misschien vooral dat mindfulness geen extra taak is, maar een manier van kijken die je BPS-vaardigheden verdiept.